Actueel

 

HERDENKING KRISTALLNACHT  2018

Dames en heren,

Aan het begin van Joods Pasen, op de Seideravond,

zingt het jongste kind een versje dat begint met de

woorden:

“Ma nisjtana ha laila haze mi kol halelot ?” , vertaald:

waarom is deze avond anders dan alle andere avonden.

 

Aan dit kinderversje moet ik altijd denken wanneer wij

hier in de synagoge Kristallnacht herdenken.

Nu alweer voor de vierde keer.

 

Want ook de avond van de 9-de november 1938, nu

tachtig jaar geleden, werd voor de Duitse Joden ook

een avond, anders dan alle andere avonden.

Op die avond brandden in Duitsland honderden

synagogen af,

werden duizenden winkels en andere Joodse instellingen

vernield en geplunderd,

werden tienduizenden Joden opgesloten in

gevangenissen en kampen,

en werden er meer dan honderd Joden vermoord.

En dat alles onder toeziend oog van de politie die ervoor

zorgde dat de brandweer niet in kon grijpen.

Deze pogrom was door de Nazi’s

heel zorgvuldig voorbereid.

Maar de Kristallnacht kwam niet onverwacht.

Jodenhaat was diep verankerd in het Duitse

collectieve bewustzijn.

En dan met u niet alleen denken aan de uiterst

anti-semitische uitspraken van Maarten Luther,

maar ook aan de uitspraken van de

Duitse filosofen zoals Kant en Hegel die zich zeer

negatief over Joden en het Jodendom hebben uitgelaten.

En toen Duitsland de eerste Wereldoorlog had verloren

en vervolgens in een economische crisis raakte was voor

de Nazi’s de zondebok heel snel gevonden.

Dat waren de Joden, want

“Die Juden sind unser Ungluck”,  brulde Hitler.

De Joden zouden Duitsland in het ongeluk gestort.

En toen de Nazi’s in 1933 aan het bewind waren

gekomen sloot het net zich rond de Duitse Joden.

In 1935 werden de Neurenberger Rassenwetten van

kracht waarbij relaties tussen Joden en niet-Joden

werden verboden.

Het Staatsburgerschap werd hen ontnomen waardoor zij

rechteloos werden.

De Duitse overheid legde hen steeds meer beperkingen

op en zo ontstond er een Joods vluchtelingen probleem

omdat andere landen niet zaten niet te wachten op

immigranten. Joden waren nergens welkom.

Maar, er waren enkele uitzonderingen:

Wie heel slim was kon naar Amerika en wie heel rijk

was, was hartelijk welkom in Zwitserland.

Vanwege dit vluchtelingen probleem riep

Amerikaanse president Roosevelt in mei 1938

een internationale conferentie bij elkaar maar

deze conferentie leverde niets op.

De beschaafde wereld hield haar grenzen voor

Joodse vluchtelingen gesloten.

 

Ook nog enkele woorden over het toenmalige Palestina

waar al een grote Joodse gemeenschap was.

De Britse autoriteiten lieten geen Joodse immigranten

meer toe in Palestina .

Nadat in 1929 in Hebron en Jeruzalem tientallen Joden

waren vermoord na een oproep van de geestelijk leider

van de Moslims, de Groot-Mufti van  Jeruzalem,

wilden de Britten hoe dan ook geen problemen met de

Moslim bevolking.

Dus werd Joodse immigratie verboden maar dat gold niet voor Moslims.

De pogrom in Hebron had nog een ander effect.

Om verdere ongeregeldheden te voorkomen werden niet

de daders gestraft maar de slachtoffers geëvacueerd,

dus vertrokken de Joden uit Hebron waar sommige

families al eeuwen hadden gewoond.

Dit alles ging aan de Kristallnacht vooraf.

 

De belangrijkste kerk in Duitsland was de Evangelisch

Lutherse Kerk die zich nooit van het Nationaal-

Socialisme heeft gedistancieerd.  Na de Kristallnacht

zwegen de kerkelijke autoriteiten in alle talen en die

predikanten die wel protesteerden kregen geen enkele

bijval van de kerkleiding.  Ja, er waren zelfs kerkleiders

die begrip hadden voor het geweld  en goedpraatten.

Zoals ook met de Duitse media het geval was,

was ook de Kerk geïnfecteerd met het Nazi-virus.

De kerkstrijd die zich toen in Duitsland binnen de

Evangelisch-Lutherse Kerk afspeelde,

ging in eerste instantie over de relatie van de overheid

met de kerk, niet over het anti-semitisme van de Nazi’s.

De protestantse kerk als geheel distancieerde zich niet

van het anti-semitisme maar dat deed de

Rooms-Katholieke Kerk wel.

In mei 1937 verscheen een heel bijzondere Encycliek

die bij wijze van uitzondering niet in het Latijn maar in

het Duits werd geschreven, Mit Brennender Sorge.

Deze tekst werd in het geheim verspreid en in maart

1937 in alle katholieke kerken voorgelezen.

Er was dus een groot verschil tussen de Evangelisch

Lutherse Kerk en de Rooms-Katholieke Kerk.

 

De internationale verontwaardiging was groot.

Veel landen lieten mondjesmaat toch weer wat

vluchtelingen toe.

Nederland liet 10.000 vluchtelingen toe die voor een

deel in Westerbork onderdak vonden,

Engeland liet ongeveer 7000 kinderen toe,

zonder hun ouders,

Wie erg slim was kon in Amerika terecht waar Einstein

al eerder was neergestreken en wie veel geld had was

hartelijk welkom in Zwitserland.

Het gelukte Teddy Kollek, de latere burgemeester van

Jeruzalem die in 1988 nog in deze synagoge is geweest,

te onderhandelen met Eichman over de vrijlating van

3000 Oostenrijkse Joden.

In de Nederlandse kranten werd de Kristallnacht

met grote verontwaardiging verslagen.

De krantenkoppen zijn nog gemakkelijk op internet te

vinden.

De NSB verloor veel leden en al eerder hadden zowel

de RK kerk als ook de Gereformeerde Kerken hun

leden verboden lid te worden van de NSB.

Tot zover een zeer beperkt verslag van deze pogrom en

de reacties daarop

 

En dan nu de belangrijke vraag: Hoe kon Duitsland op

zo’n grote schaal in de ban raken van het anti-semitisme

en hoe dit binnen enkele jaren zo virulent worden.

Het antwoord ligt voor de hand;Na de Eerste Wereldoorlog raakte Duitsland in een

gigantische financiële crisis met een ongekend hoge

inflatie en werkeloosheid.

Er werd in Duitsland bittere armoede geleden.

En de geschiedenis leert ons dat een zondebok dan

gemakkelijk wordt gevonden:  Dat zijn de Joden.

En het was ook de periode dat velen voor het eerst een

radio in huis hadden en de nieuwe bezitters waren

geneigd alles te geloven dat uit zo’n kastje kwam.

De massa media deden hun intrede.

De redevoeringen van Hitler en Goebbels zijn voor ons

niet om aan te horen maar dat gold niet voor het Duitse

publiek.

Jaren geleden zei een oudere Duitser tegen mij :

“Wir waren ja allen begeistert”,

en dat zal wel waar geweest zijn.

En de pers schreef wat de lezers wilden horen.

En wanneer gedurende meerdere jaren een

bevolkingsgroep, of een religie of een staat stelselmatig

worden gedemoniseerd, gaan minder kritische geesten

het op den duur ook wel geloven.

 

Ik krijg wel eens de indruk dat hetzelfde, weliswaar niet

in deze mate, ook geldt voor onze tijd.

Wat de TV zegt zal wel waar zijn.

De kranten zullen wel gelijk hebben.

Indien éénzijdige of onjuiste informatie maar vaak

genoeg wordt herhaald, blijft er altijd wel iets van

hangen.  Want, waar rook is vuur  !

En zijn onze kranten en is onze omroep altijd objectief,

of zijn ze toch een beetje vooringenomen ?

Worden wij over het conflict van de EU en enkele

Oost-Europese landen wel volledig ingelicht  ?

En over de Oekraïne en de Krim ?

En over het Midden Oosten ?

Ik heb zo mijn twijfels.

 

Opnieuw steekt in West Europa het anti-semitisme weer

de kop op.

Aanjager van dit proces is het anti-zionisme dat het

Joodse volk het recht ontzegt op een veilig thuisland.

Op een thuisland waarheen men kan uitwijken wanneer

anti-semitisme weer de kop opsteekt, zoals nu het geval

is.

Kijk naar Engeland.

In Engeland dreigt de Labour Party dankzij

Jeremy Corbyn in anti-semitisch vaarwater te komen.

Kijk naar Frankrijk.  De laatste jaren zijn duizenden

Franse Joden naar Israël geëmigreerd omdat men zich in

Frankrijk niet meer veilig voelt..

 

Dat door deze emigratie, veroorzaakt door

antisemitisme, het Zionisme juist wordt versterkt

moge duidelijk zijn.

Zo werd ook na 1948, toen Joden werden verdreven uit

Arabische landen, Israël door die immigratie alleen

maar sterker.

Je zou dit de Anti-Zionistische paradox kunnen noemen.

Kijk ook naar ons eigen land.

In ons land worden bij demonstraties de meest

afschuwelijke anti-semitische verwensingen geroepen.

Ik wil ze hier niet herhalen.

De toenmalige burgemeester van Den Haag verklaarde

dat er geen grenzen waren overschreden.

Op de Dam in Amsterdam wordt gedemonstreerd met

hakenkruisen zonder dat de politie optreedt.

Wanneer de ruiten van een Joods restaurant in

Amsterdam door een man die anti-semitische

kreten uitslaakt  is de eerste reactie van Justitie dat

het niet zeker is dat dit een anti-semitische actie is.

Veel incidenten halen de pers niet of worden

gebagatelliseerd..Wij willen vooral politiek correct

blijven en verbloemen zo allerlei incidenten.

Hoe politiek correct en hoe naïef kun je zijn.

 

Hier in Middelburg zijn wij niet naïef.

Deze synagoge is uitgerust met een camera-circuit dat

kan worden afgelezen op de meldkamer van de politie

De politie is op de hoogte van deze bijeenkomst en

Vorig jaar hebben wij aan de installatie van de

beveiliging meer dan 12.000 Euro uitgegeven.

Ik dank u voor uw aandacht.

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

—–

 

Met grote verslagenheid hebben wij kennis genomen van het plotseling overlijden van onze goede en enthousiaste vriend

Jacques de Hond

In ons team laat hij een grote leegte achter.

Onze gedachten gaan uit naar zijn nabestaanden.

 

Bestuur en vrijwilligers van de Stichting Synagoge Middelburg

24 september 2018